Kevser Sûresi

Yine Vekî‘, Ebû Ca‘fer er-Râzî’den, o İbn Ebî Necîh’ten, o da Âişe’den nakletti:
“Kim Kevser’in şırıltısını duymak isterse parmaklarını kulaklarına koysun.”
​Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Mihrân, Süfyân’dan, o Ebu İshak’tan, o Ebu Ubeyde’den,  o da Âişe’den nakletti: “Cennetinte bir nehirdir; kıyıları oyuk incilerden yapılmıştır.”
Bize Mihrân, Ebu Muâz Îsâ bin Yezîd’den, o Ebu İshak’tan, o Ebu Ubeyde’den, o da Âişe’den nakletti: “Kevser, Cennetin ortasında bir nehirdir; kıyıları oyuk incilerden olan bir nehirdir. İçinde gökteki yıldızlar sayısınca kaplar vardır.”
Bana Muhammed bin Sa’d anlattı, dedi ki: Bana babam anlattı, dedi ki: Bana amcam anlattı, dedi ki: Bana babam, babasından, o İbn Abbas’tan “Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.” hakkında nakletti, İbn Abbas dedi ki: "Allah’ın, cennette Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’e verdiği bir nehirdir."
​Bize Ahmed bin Ebî Sureyc anlattı, dedi ki: Bize Mes’ade, Abdulvehhâb’dan, o Mucâhid’den nakletti, dedi ki: "Kevser; cennette bir nehirdir, toprağı keskin kokulu misktir ve suyu şaraptır."
​Bize İbn Ebî Süreyc anlattı, dedi ki: Bize Ubeydullah anlattı, dedi ki: Bize Ebu Ca’fer, er-Rabî’den o da Ebu Aliye'den Allah Teâlâ’nın “Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.” 

“Ey Cebrâil! Bu nehir nedir?” diye sordu.

Cebrâil:‘Bu, Rabbinin senin için saklayıp hazırladığı Kevser’dir.’ dedi.”

Diğer bazı âlimler ise şöyle demişlerdir:

Kevser’den maksat, “pek çok hayır”dır.
Bu görüşü söyleyenlerin rivayetleri:
​Bana Yakub anlattı, dedi ki: Bana Huşeym anlattı, dedi ki: Bize Ebu Bişr ve Atâ bin es-Sâib, Saîd bin Cübeyr’den, o İbn Abbas’tan rivayet ettiler ki, İbn Abbas Kevser hakkında şöyle demiştir: “Kevser, Allah’ın Resûlüne verdiği pek çok hayırdır.”

Ebû Bişr dedi ki: Ben Saîd b. Cübeyr’e: “İnsanlardan bazıları onun cennette bir nehir olduğunu iddia ediyorlar.” dedim. Saîd şöyle cevap verdi: “Cennetteki nehir de Allah’ın ona verdiği hayrın bir parçasıdır.”
​Bize Ebu Küreyb anlattı, dedi ki: Bize İsmâil bin İbrâhim, Atâ bin es-Sâib’den Atâ şöyle dedi:

Muhârib b. Disâr: “Saîd b. Cübeyr Kevser hakkında ne dedi?” diye sordu. Ben: “İbn Abbas’tan naklen, onun Allah’ın verdiği pek çok hayır olduğunu söyledi.” dedim. Bunun üzerine Muhârib: “Allah’a yemin olsun ki doğru söylemiştir.” dedi.
​Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Abdurrahman anlattı, dedi ki: Bize Süfyân, Atâ bin es-Sâib’den, o Saîd bin Cübeyr’den, o İbn Abbas’tan rivayet etti:

“Kevser, çok hayırdır.”
​Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Muhammed bin Ca’fer anlattı, dedi ki: Bize Şu’be, Ebu Bişr’den Ebû Bişr şöyle dedi: Saîd b. Cübeyr’e Kevser’i sordum. Şöyle dedi: “Allah’ın Peygamberine verdiği pek çok hayırdır.”

Ben: “Biz onun cennette bir nehir olduğunu işitiyorduk.” dedim. Bunun üzerine: “O, Allah’ın ona verdiği hayırdır.” dedi.
​Bize İbnü’l-Müsenna anlattı, dedi ki: Bana Abdussamed anlattı, dedi ki: Bize Şu’be, Ebu Bişr’den, o Saîd bin Cubeyr’den rivayet etti:

“Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.”  âyeti hakkında: “Pek çok hayırdır.” dedi.
​Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize Muhammed anlattı, dedi ki: Bize Şu’be, Umâre bin Ebî Hafsa’dan, o İkrime’den rivayet etti: İkrime dedi ki: "O, peygamberlik ve Allah’ın ona verdiği hayırdır."
Bize İbnu’l-Musenna anlattı, dedi ki: Bize Haremî bin Umâre anlattı, dedi ki: Bize Şu’be anlattı, dedi ki: Umâre, İkrime’den Allah’ın: "(Şüphesiz biz sana Kevser'i verdik)" sözü hakkında bana haber verdi, (İkrime): "Çok hayır, Kur’an ve hikmettir" dedi.
​Bana Yakub anlattı, dedi ki: Bize İbn Uleyye anlattı, dedi ki: Bize Umâre bin Ebî Hafsa, İkrime’den rivayet etti. İkrime şöyle dedi: “Kevser, çok hayırdır.”
​Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Mihrân, Süfyân’dan, o Atâ bin es-Sâib’den, o Saîd bin Cübeyr’den, o İbn Abbas’tan rivayet etti: “Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.” âyeti hakkında: “Çok hayırdır.” dedi. 

Sonra dedi ki: Mehrân bize rivayet etti; Süfyân, Hilâl’den rivayet etti. Hilâl şöyle dedi: Saîd b. Cübeyr’e: “Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.”

âyetini sordum. Şöyle dedi: “Allah ona pek çok hayır vermiştir.” Ben: “Cennetteki nehir mi?” dedim. O da: “Evet, nehir de buna dahildir; fakat sadece nehir değildir.” dedi.
​Bize Zekeriyya bin Yahya bin Ebî Zâide anlattı, dedi ki: Bize Ebu Âsım, Îsâ bin Meymûn’dan, o İbn Ebî Necîh’ten, o Mucâhid’den rivayet etti. Mücâhid şöyle dedi: “Kevser, çok hayırdır.”
​Bana Muhammed bin Amr anlattı, dedi ki: Bize Ebu Âsım anlattı, dedi ki: Bize Îsâ anlattı; ve bana el-Hâris anlattı, dedi ki: Bize el-Hasan anlattı, dedi ki: Bize Varkâ, hep birlikte İbn Ebî Necîh’ten, o Mucâhid’den rivayet etti. Mucâhid şöyle dedi: “Kevser, çok hayırdır.” 
​Bana el-Hâris anlattı, dedi ki: Bize el-Hasan anlattı, dedi ki: Bize Varkâ, Mucâhid’den rivayet etti. Mucâhid Kevser hakkında: “Bütün hayırdır.” demiştir.
​Bize İbn Humeyd anlattı, dedi ki: Bize Mihrân, Sufyân’dan, o İbn Ebî Necîh’ten, o Mucâhid’den rivayet etti. Mucâhid şöyle dedi: “Dünya ve âhiret hayrıdır.”
​Bize Bişr anlattı, dedi ki: Bize Yezîd anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den rivayet etti. Katâde şöyle dedi: “Kevser, çok hayırdır.”
​Bize Ebu Kureyb anlattı, dedi ki: Bize Vekî’, Sufyân’dan, o Atâ bin es-Sâib’den, o Saîd bin Cubeyr’den rivayet etti. Saîd bin Cubeyr şöyle dedi: “Kevser, çok hayırdır.” 
Yine Vekî‘, Bedr bin Osman’dan rivayet etti. Bedr dedi ki: İkrime’yi Kevser hakkında şöyle derken işitmiş, dedi ki: "Peygambere verilen hayır, peygamberlik ve Kur’an’dır."
​Bize Ahmed bin Ebî Süreyc er-Râzî anlattı, dedi ki: Bize Ebu Dâvûd, Bedr’den, o İkrime’den rivayet etti.

İkrime,  “Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.”  âyeti hakkında dedi ki: “Allah’ın peygambere verdiği hayır, nübüvvet ve İslâm’dır.”

Bazıları da şöyle demişlerdir:

Kevser, Resûlullah’a ﷺ cennette verilmiş olan havuzdur.
Bu görüşü söyleyenlerin rivayetleri:

Bize Ebu Kureyb anlattı, dedi ki: Bize Vekî’, Matar’dan, o Atâ’dan rivayet etti. Atâ şöyle dedi:

“Kevser, Resûlullah’a cennette verilmiş bir havuzdur.”
​Bize Ahmed bin Ebî Süreyc anlattı, dedi ki: Bize Ebu Nuaym anlattı, dedi ki: Bize Matar anlattı, dedi ki: Biz Kabe'yi tavaf ederken Atâ’ya Allah Teâlâ’nın “Şüphesiz Biz sana Kevser’i verdik.” ayeti hakkında sordum, Atâ şöyle dedi: "Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’e verilen bir havuzdur."
Benim katımda bu görüşlerin en doğru olanı, onun "cennette Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’e verilen o nehrin ismi" olduğunu söyleyenlerin görüşüdür. Allah onun kadrinin (değerinin) büyüklüğünden ötürü onu çoklukla (Kevser kelimesiyle) vasıflandırmıştır.
Bu görüşü tercih etmemizin sebebi, Resûlullah ﷺ’den gelen haberlerin peş peşe ve çok sayıda olarak bunun böyle olduğunu bildirmesidir.
Bu konuda gelen hadisler. ​Bize Ahmed bin el-Mikdâm el-İclî anlattı, dedi ki: Bize el-Mu’temir anlattı, dedi ki: Babamı Katâde’den, o Enes’ten rivayet ederken işittim, Enes dedi ki: Resûlullah ﷺ Miraca çıkarıldığı gece cennette —veya onun söylediği gibi— karşısına iki kıyısı içi oyulmuş yakut olan bir nehir çıktı —veya içi oyulmuş dedi— Yanımdaki melek elini ona vurdu ve misk çıkardı. Ben: “Bu nedir?” diye sordum. Melek: ‘Bu, Allah’ın sana verdiği Kevser’dir.’ dedi.”
(Nebi) buyurdu ki: “Ve onun için Sidretü’l-Müntehâ yükseltildi (gösterildi), onun yanında çok büyük bir eser (alamet) gördü” veya onun buyurduğu gibi.
​Bize Bişr anlattı, dedi ki: Bize Yezîd anlattı, dedi ki: Bize Saîd, Katâde’den, o Enes’ten  rivayet ederek şöyle dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Ben cennette yürüdüğüm sırada aniden önüme bir nehir çıktı; onun iki kıyısı içi oyulmuş inciden kubbelerdi. Yanımdaki melek: ‘Bunun ne olduğunu biliyor musun? Bu Allah’ın sana verdiği Kevser’dir.’ dedi ve eliyle onun toprağına vurdu da onun çamurundan misk çıkardı.”
​Bana İbn Avf anlattı, dedi ki: Bize Âdem anlattı, dedi ki: Bize Şeybân, Katâde’den, o Enes’ten rivayet ederek şöyle dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu:  “Göğe çıkarıldığımda, iki kenarında içi boş incilerden kubbeler bulunan bir nehre uğradım. Ben:

‘Ey Cebrâil! Bu nedir?’ dedim. Cebrâil: ‘Bu, Rabbinin sana verdiği Kevser’dir.’ dedi. Bunun üzerine melek eliyle toprağını çıkardı; toprağı keskin kokulu misk idi.”
Bize İbn Beşşâr anlattı, dedi ki: Bize İbn Ebî Adiyy, Humeyd’den, o Enes’ten rivayet ederek şöyle dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Cennete girdim. Bir de baktım ki iki kıyısında inci çadırlar bulunan bir nehir var. Akan suya elimi daldırdım; bir de ne göreyim, son derece güzel kokulu misk! Ben: ‘Ey Cebrâil! Bu nedir?’ dedim. O da: ‘Bu Allah’ın sana verdiği Kevser’dir.’ dedi.” 
​Bize İbnü’l-Müsenna anlattı, dedi ki: Bize Abdüssamed anlattı, dedi ki: Bize Hemmâm anlattı, dedi ki: Bize Katâde, Enes’ten rivayet ederek şöyle dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: —sonra Yezîd’in Saîd’den olan hadisinin benzerini zikretti—.
​Bize Bişr anlattı dedi ki: Bize Ahmed İbn Ebî Süreyc anlattı, dedi ki: Bize Ebu Eyyûb el-Abbâs anlattı, dedi ki: Bize İbrâhim bin Mes’ade anlattı, dedi ki: Bize İbn Şihâb’ın kardeşinin oğlu  Muhammed bin Abdullah bin Müslim haber verdi, o babasından, o Enes’ten rivayet ederek şöyle dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'e Kevser hakkında soruldu da şöyle buyurdu:  “Kevser, Allah’ın bana cennette verdiği bir nehirdir. Toprağı misktir. Sütten daha beyaz, baldan daha tatlıdır. Ona, boyunları iri develerin boyunları gibi olan kuşlar gelir.”

Ebû Bekir: “Ey Allah’ın Resûlü! O kuşlar ne kadar nimet içindedir!” dedi. Resûlullah ﷺ:

“Onları yiyecek olanlar onlardan daha nimet içindedir.” buyurdu.
​Bize Hallâd bin Eslem anlattı, dedi ki: Bize Muhammed bin Amr bin Alkame bin Ebî Vakkas el-Leysî, Kesîr’den, o Enes bin Mâlik’ten rivayet ederek şöyle dedi: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Miraca çıkarıldığım esnada cennete girdim de bana Kevser verildi. Bir de baktım ki o cennette bir nehirdir; onun iki tarafı (yan ahşapları/direkleri) inciden oyulmuş evlerdir.”

​Bana Muhammed bin Abdullah bin Abdülhakem anlattı, dedi ki: Bize babam ve Şuayb bin el-Leys, el-Leys’ten o Yezîd bin el-Hâd’dan, o Abdullah bin Müslim bin Şihâb’dan, o Enes’ten rivayet ederek şöyle dedi: bir adam Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’e geldi de: "Ey Allah’ın Resûlü! Kevser nedir?" dedi. Buyurdu ki:  “Allah'ın cennette bana verdiği bir nehirdir; andolsun o sütten çok daha beyaz ve baldan daha tatlıdır. Onun içinde boyunları deve boyunları gibi olan kuşlar vardır.” 
Ömer dedi ki: "Ey Allah’ın Resûlü! Şüphesiz onlar çok nimetlendirilmiş kuşlardır." Buyurdu ki: “Onları yiyecek olanlar onlardan daha nimet içindedir.”
​Bize Yûnus anlattı, dedi ki: Bize Yahya bin Abdullah anlattı, dedi ki: Bana el-Leys, İbn el-Hâd’dan, o Abdülvehhâb’dan, o Abdullah bin Müslim bin Şihâb’dan, o Enes’ten rivayet ederek şöyle dedi: bir adam Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’e geldi —sonra bunun bir benzerini zikretti—.
​Bize Ömer bin Osman bin Abdurrahman ez-Zührî anlattı; şüphesiz kardeşi Abdullah ona, Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’in arkadaşı Enes bin Mâlik’in kendisine şöyle haber verdiğini bildirdi: bir adam Nebi (sallallahu aleyhi ve sellem)’e şöyle sordu: "Ey Allah’ın Resûlü! Kevser nedir?" Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Buyurdu ki:  “Allah'ın cennette bana verdiği bir nehirdir; andolsun o sütten çok daha beyaz ve baldan daha tatlıdır. Onun içinde boyunları deve boyunları gibi olan kuşlar vardır.” 

Kadın ona “hays” (hurma, yağ ve benzeri şeylerden yapılan bir yiyecek) ikram etti. O da ondan yedi.
Sonra kadın şöyle dedi: “Ey Allah’ın Resûlü! Sana müjdeler olsun, afiyet olsun. Ben de sana gelip tebrik etmek istiyordum. Ebû Umâre bana, senin cennette Kevser adı verilen bir nehirle müjdelendiğini haber verdi.” Bunun üzerine Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Evet. Onun genişliği —yani tabanı ve zemini— yakut, mercan, zebercet ve incidir.”